DATATORIUM
@datatorium ↗
← ARŞİVE DÖN

Apartman Dairesinin
45 Yıllık Küçülmesi

1980'lerde Türkiye'de standart bir kentsel apartman dairesi; geniş misafir salonu, bağımsız mutfağı, kileri ve sokağa bakan uzun balkonuyla ortalama 130 m² net alana sahipti. Arsa maliyetleri ve hane halkı küçülmesiyle bugün aynı daire 78 m²'ye çekildi.

01 / ÖLÇEK DARALMASI

Üç Kuşağın Kat Planı Üst Üste Konduğunda

İç içe mimari ölçek diyagramında en dıştaki çerçeve 1985'in 132 m²'lik standart 3+1 dairesini, ortadaki çerçeve 2005'in 108 m²'lik planını, merkezdeki kırmızı çekirdek ise 2025'in 78 m²'lik yeni nesil dairesini gösterir.

1985: 132 m² · 2005: 108 m² · 2025: 78 m² (Net)
02 / 1980'LERİN MİMARİSİ

Kapısı Sadece Misafire Açılan 36 Metrekarelik Salonlar

1980'ler apartman tipolojisinde salon (36 m²) evin üçte birini kaplar, mutfak (16 m²) tamamen ayrı bir oda olarak kurgulanır ve cephe boyunca uzanan 14 m²'lik balkon yarı-açık bir yaşam alanı sunardı.

1985 Dağılımı: Salon 36m² · Odalar 48m² · Mutfak 16m² · Balkon 14m²
03 / 2000'LERİN DÖNÜŞÜMÜ

Net Alan Daralırken Ortak Alan ve Brüt/Net Makası Açıldı

2000'lerde güvenlikli site tipolojisiyle birlikte daire içi kiler ve uzun koridorlar eridi; salon 28 m²'ye inerken brüt ile net metrekare arasındaki fark %15'ten %28'e çıktı.

2005 Dağılımı: Salon 28m² · Odalar 42m² · Mutfak 13m² · Balkon 9m²
04 / MİNİMAL ZORUNLULUK

Bağımsız Mutfak ve Balkon Eridi, Salonla Birleşti

Artan arsa ve inşaat maliyetleriyle yeni konut üretiminde bağımsız mutfak yerini 24 m²'lik 'salon+açık mutfak' (Amerikan mutfak) kurgusuna, 14 m²'lik balkon ise 2 m²'lik Fransız balkona bıraktı.

Kaynak: TÜİK Yapı İzin İstatistikleri & Konut Plan Arşivi

TÜİK Yapı Kullanma İzin Belgesi (İskan) istatistiklerindeki daire başına ortalama yüzölçümü serileri ile 1985, 2005 ve 2025 yıllarının tipik kentsel konut kat planı dağılımları (Salon, Mutfak, Yatak Odaları, Balkon, Sirkülasyon/Hol) üst üste ölçeklenmiştir.