DATATORIUM
/
@datatorium ↗
00 // KRONOLOJİK VERİ ARŞİVİ

Yıllar, Aylar ve
Veri Hikayeleri.

Günlük hayattaki mikro olgulardan küresel makro serilere kadar 23 interaktif veri hikayesini yıllara ve aylara göre filtreleyin; satıra tıklayarak özet bulguları açın veya tam ekran anlatıya geçin.

23 VERİ HİKAYESİ
41 ETKİLEŞİMLİ GRAFİK
2025–2026 ZAMAN ARALIĞI
YIL //
AY //
2026.11 / 01 Grand Theft Auto: 435 Milyon Kopyalık Sanal Metropol ve Açık Dünya Ekonomisi Oyun Ekonomisi & Mimari · 3 Katmanlı Baloncuk + Akım + Radar −

1997'den 2026'ya GTA serisinin harita topografyası (6,2 km² → 125+ km²), 160.000 satırlık senaryo kodu, 3 konsol nesline yayılan 8,6 milyar dolarlık GTA V/Online geliri ve 5 eksenli karmaşıklık radarı.

KPI: 435M+ Seri Satışı · $8,6+ Milyar GTA V Cirosu Kaynak: Take-Two Interactive SEC 10-K & Spatial Telemetry
PAYLAŞ // LinkedIn · X · WhatsApp ·
Hikayeyi İncele ↗
2026.11 / 02 Uçak Bileti Fiyatlamasının Gizli Algoritması: 60 Gün Kala Başlayan Oyun Algoritmik Fiyatlama · J-Eğrisi + Kova Matrisi +

Kalkışa 60 gün kaladan kapı kapanışına kadar J-eğrisi fiyat çarpanı ve ekonomi kabinindeki 5 görünmez rezervasyon kovasının kapanış sırası.

KPI: 21. Gün Kırılması (1,0x → 2,38x) Kaynak: ARC & IATA Revenue Management
PAYLAŞ // LinkedIn · X · WhatsApp ·
Hikayeyi İncele ↗
2026.11 / 03 Restoran Menüsünde 'Altın Üçgen' ve Çıpa Fiyat Mühendisliği Davranışsal Tasarım · Göz İzleme + 4 Kadran Matrisi +

109 saniyelik menü okuma süresinde gözün izlediği 6 adımlı Altın Üçgen rotası ve Kasavana-Smith kârlılık matrisi.

KPI: 109 sn Okuma · +%28 Çıpa Etkisi Kaynak: Kasavana & Smith & Cornell Food Lab
PAYLAŞ // LinkedIn · X · WhatsApp ·
Hikayeyi İncele ↗
2026.11 / 04 Cebimizdeki 62 Element: Bir Akıllı Telefonun Madenden Çöpe 30 Aylık Ömrü Endüstriyel Ekoloji · Konsantrik Halka + Karbon Barları +

200 gramlık cihaz için işlenen 34 kg cevher ve yaşam döngüsü karbon ayak izinin %78'inin kutu açılmadan üretimde oluşması.

KPI: %78 Üretim Karbonu (64 kg CO₂e) Kaynak: UN E-Waste Monitor & Fairphone LCA
PAYLAŞ // LinkedIn · X · WhatsApp ·
Hikayeyi İncele ↗
2026.11 / 05 Bir Fincan Kahvenin Mikroekonomisi: Çiftçiden Bardağa Değer Zinciri Mikroekonomi · Şelale (Waterfall) Diyagramı +

100 birimlik kafe fiyatının içinde yeşil çekirdek üreticisi çiftçiye yalnızca 2,8 birim düşerken kira (%24) ve işçiliğin (%26,5) oluşturduğu maliyet duvarı.

KPI: %2,8 Çiftçi Payı vs %50,5 Kira + İşçilik Kaynak: ICO & Specialty Coffee Association
PAYLAŞ // LinkedIn · X · WhatsApp ·
Hikayeyi İncele ↗
2026.11 / 06 Türkiye Elektrik Üretiminde Kaynakların Dağılımı (367 TWh) Enerji · Sankey Akış Diyagramı +

Türkiye'nin 367 TWh'lik elektrik üretiminde kömür ve doğal gazın %55,6'lık baz yükü ile yenilenebilir kaynakların %44,4'e ulaşan payı.

KPI: %44,4 Yenilenebilir Payı (162,9 TWh) Kaynak: TEİAŞ & Enerji Bakanlığı
PAYLAŞ // LinkedIn · X · WhatsApp ·
Hikayeyi İncele ↗
2026.10 / 01 Kitapçı Rafındaki Bir Romanın Anatomisi: Yazara Neden %8 Kalıyor? Kültür Ekonomisi · Maliyet Şeridi + Başabaş Eğrisi +

100 birimlik kitap etiket fiyatının dağıtım/iskonto (%48), baskı (%20), yayınevi (%18) ve yazar (%8) bölüşümü ile baskı adedine göre birim maliyet eğrisi.

KPI: %8 Yazar Telifi · 2.200 Nüsha Eşiği Kaynak: Türkiye Yayıncılar Birliği
PAYLAŞ // LinkedIn · X · WhatsApp ·
Hikayeyi İncele ↗
2026.10 / 02 Modern İnsanın Uyku Borcu: Ekran Işığı REM Döngüsünü Nasıl Aşındırıyor? Nörobilim · Gece Hipnogram Dalgası + Bilişsel Barlar +

8 saatlik uykuda 90 dakikalık 5 döngülük hipnogram dalgası, 460nm mavi ışığın REM süresini %32 kısaltması ve 10 günlük dikkat kaybı.

KPI: -%32 REM Kaybı · 90 Dk Döngü Kaynak: Harvard Sleep Medicine & NSF
PAYLAŞ // LinkedIn · X · WhatsApp ·
Hikayeyi İncele ↗
2026.10 / 03 Şarkılarda 'İntro'nun Ölümü: Akış Ekonomisi Müziği Nasıl Kısaltıyor? Dijital Kültür · Ridgeline Yoğunluk Dağılımı +

1980'lerde ortalama 22,8 saniye olan vokal öncesi enstrümantal girişlerin Spotify 30 saniye telif eşiğiyle 4,8 saniyeye düşmesi.

KPI: 22,8 sn (1980'ler) → 4,8 sn (2020'ler) Kaynak: Billboard & Spotify Audio Analytics
PAYLAŞ // LinkedIn · X · WhatsApp ·
Hikayeyi İncele ↗
2026.09 / 01 Gökdelende Asansör Bekleme Matematiği: Kuyruk Teorisi ve 28 Saniye Eşiği Kuyruk Teorisi · Dikey Şaft Yörüngesi + Memnuniyet Eğrisi +

20 katlı binada klasik dur-kalk yörüngesi ile hedef kat gruplama (Destination Dispatch) algoritması ve 28 saniyelik algısal sabırsızlık eşiği.

KPI: 28 sn Sabırsızlık Eşiği · -%34 Tur Süresi Kaynak: Barney Elevator Traffic & MIT OR
PAYLAŞ // LinkedIn · X · WhatsApp ·
Hikayeyi İncele ↗
2026.09 / 02 Sinemada 'Karanlık Sahne' ve Hızlanan Kurgu: Plan Süresinin Erimesi Görsel Kültür · Plan Süresi Eğrisi + Lüminans Barkodu +

1940'tan bugüne ortalama plan süresinin (ASL) 11,2 saniyeden 2,6 saniyeye inmesi ve ortalama kare parlaklığının %36 koyulaşması.

KPI: 11,2 sn → 2,6 sn ASL · -%36 Parlaklık Kaynak: James Cutting (Cornell University)
PAYLAŞ // LinkedIn · X · WhatsApp ·
Hikayeyi İncele ↗
2026.09 / 03 Süpermarket Rafında 'Shrinkflation': Gizli Gramaj Küçülmesi Davranışsal İktisat · İki Kutuplu Eğim Grafiği +

Paket fiyatı sabit görünürken gramajın %12 ila %25 düşürülmesiyle oluşan örtük birim fiyat zamları.

KPI: -%18,4 Gramaj Kaybı (+%22,5 Birim Zam) Kaynak: TÜFE Mikro Sepet
PAYLAŞ // LinkedIn · X · WhatsApp ·
Hikayeyi İncele ↗
2026.08 / 01 Kontağı Çevirdiğiniz An Kaybolan %14: Otomobilin 10 Yıllık Değer Kaybı Eğrisi Asimetrik Bilgi · Üstel Amortisman + Maliyet Barları +

Akerlof'un 'Limon Piyasası' modeliyle sıfır aracın ilk yıl %19 değer kaybı, elektrikli araç amortismanı ve 3–6 yaş optimal sahip olma penceresi.

KPI: 5. Yılda %49 Kalan Değer · 3–6 Yaş Optimum Kaynak: Akerlof (1970) & Eurotax / iSeeCars
PAYLAŞ // LinkedIn · X · WhatsApp ·
Hikayeyi İncele ↗
2026.08 / 02 Neden Hep Yan Sıra Daha Hızlı İlerler? Erlang Kuyruk Matematiği Yöneylem · Kuyruk Topolojisi + Erlang-C Dağılımı +

Üç ayrı kasa sırasında %66,7 yavaş kalma olasılığı ve tek yılan sıranın (M/M/3) maksimum bekleme süresi varyansını %58 düşürmesi.

KPI: %66,7 Yan Sıra Olasılığı · -%58 Varyans Kaynak: Erlang (1917) & MIT Operations Research
PAYLAŞ // LinkedIn · X · WhatsApp ·
Hikayeyi İncele ↗
2026.08 / 03 Takvimdeki 'Delikli Peynir' Sendromu: 30 Dakikalık Toplantıların Maliyeti Bilişsel Ergonomi · Odak Dalgası + Takvim Matrisi +

Bölünen bir zihnin derin odaklanmaya dönmesi için gereken 23 dakika 15 saniye ve güne yayılan 4 kısa toplantının tüm günü eritmesi.

KPI: 23 dk 15 sn Geçiş Maliyeti Kaynak: Gloria Mark (UC Irvine) & Microsoft
PAYLAŞ // LinkedIn · X · WhatsApp ·
Hikayeyi İncele ↗
2025.12 / 01 1980'den Bugüne Apartman Dairesinin Küçülmesi: Salon ve Balkon Nereye Kayboldu? Mimari Tipoloji · İç İçe Kat Planı Ölçekleme +

1985'te ortalama 132 m² net olan standart dairenin 2025'te 78 m²'ye çekilmesi; misafir salonu ve geniş balkonun erimesi.

KPI: 132 m² (1985) → 78 m² (2025) (-%41) Kaynak: TÜİK Yapı İzin İstatistikleri
PAYLAŞ // LinkedIn · X · WhatsApp ·
Hikayeyi İncele ↗
2025.12 / 02 15 Dakikalık Teslimatın Anatomisi: Bir Kuryenin 24 Saatlik Ritim Döngüsü Mikro-Lojistik · 24 Saatlik Radyal Ritim Matrisi +

Günün 24 saatinde öğle ve akşam sipariş pikleri, restoran bankosunda bekleme kayıpları ve %31'lik yakıt/bakım maliyeti.

KPI: Siparişlerin %62'si 6 Pik Saatte Kaynak: Kentsel Mikro-Lojistik Saha Verileri
PAYLAŞ // LinkedIn · X · WhatsApp ·
Hikayeyi İncele ↗
2025.12 / 03 Penaltı Noktasında Oyun Teorisi: Kaleci ve Vuruş Köşesi Matrisi Oyun Teorisi · 12 Bölgeli Kale Ağzı Isı Matrisi +

0,4 saniyelik uçuş süresinde kalecilerin %94 oranında köşeye atlama yanlılığı ve karma strateji Nash dengesi.

KPI: Üst Köşe %96,4 Gol · Merkez %81,8 Gol Kaynak: Palacios-Huerta (LSE) & Opta
PAYLAŞ // LinkedIn · X · WhatsApp ·
Hikayeyi İncele ↗
2025.12 / 04 Modern Futbolda Harcama ve Verimlilik Sınırı (xG & xPts) Spor Ekonometrisi · Logaritmik Verimlilik Sınırı +

Avrupa futbolunda kadro maliyeti ile beklenen puan arasındaki logaritmik getiri eğrisi ve bütçesinin üzerinde üreten kulüpler.

KPI: R² = 0,68 · +0,42 xPts Sınır Aşımı Kaynak: UEFA Benchmarking & Opta
PAYLAŞ // LinkedIn · X · WhatsApp ·
Hikayeyi İncele ↗
2025.11 / 01 Ekonomik Gücün 2000 Yıllık Kayması (MS 1 – 2024) Ekonomi Tarihi · Streamgraph Nehir Akışı +

1820'de küresel üretimin %48,9'unu sırtlayan Asya'dan Sanayi Devrimi ile Atlantik yüzyılına ve 21. yüzyıldaki yeniden dengelenmeye.

KPI: MS 1 – 2024 SGP Serisi Kaynak: Maddison Project Database
PAYLAŞ // LinkedIn · X · WhatsApp ·
Hikayeyi İncele ↗
2025.11 / 02 Küresel Sanat Piyasasında Değer Yoğunlaşması Sanat Ekonomisi · Marimekko Mozaik Matrisi +

Savaş Sonrası (%31), Modern (%24), Empresyonist (%19), Çağdaş (%14) ve Eski Ustalar (%11) dönemlerinde müzayede cirosunun dağılımı.

KPI: %69 Yirminci Yüzyıl ve Sonrası Payı Kaynak: Art Basel & UBS Report
PAYLAŞ // LinkedIn · X · WhatsApp ·
Hikayeyi İncele ↗
2025.11 / 03 Seçim Sistemleri ve Temsil Adaleti: Gallagher Endeksi Siyaset Bilimi · 5 Eksenli Paralel Koordinatlar +

Yasal baraj, Gallagher Orantısızlık Endeksi (LSq), efektif parti sayısı ve seçmen katılımı eksenlerinde demokrasilerin karşılaştırması.

KPI: LSq 1,4 (Hollanda) – 16,8 (İngiltere) Kaynak: Gallagher Dataset & IDEA
PAYLAŞ // LinkedIn · X · WhatsApp ·
Hikayeyi İncele ↗
2025.11 / 04 Megakentlerde Yoğunluk ve Erişilebilirlik Paradoksu Mimari & Kent · 5 Boyutlu Radar Matrisi +

İstanbul, Paris, Barselona, Tokyo ve Singapur'da yapı yoğunluğu, raylı sistem erişimi, yürünebilirlik ve yeşil alan dengesi.

KPI: 5 Kentsel Boyut (0–100 Normalize) Kaynak: OECD Metropolitan & UN-Habitat
PAYLAŞ // LinkedIn · X · WhatsApp ·
Hikayeyi İncele ↗