DATATORIUM
@datatorium ↗
← ARŞİVE DÖN

Penaltı Noktasında
Oyun Teorisi

Saatte 110 kilometre hızla gelen bir penaltı vuruşunda topun çizgiyi geçmesi 0,4 saniye sürer; kalecinin köşeye uzanması ise 0,6 saniye gerektirir. Bu 0,2 saniyelik fiziksel açık, penaltıyı saf bir eşzamanlı oyun teorisi (Nash dengesi) problemine dönüştürür.

01 / NASH DENGESİ

Kaleci Topa Vurulmadan Önce Karar Vermek Zorunda

Kale ağzı matrisinde 12 bölgenin her biri farklı bir risk-getiri dengesi sunar. Ekonomi profesörü Palacios-Huerta'nın binlerce penaltı üzerinden kanıtladığı gibi, profesyonel futbolcular ve kaleciler karma strateji Nash dengesine şaşırtıcı derecede yakın davranır.

Doğal Köşe: %80,2 Gol · Ters Köşe: %76,5 · Merkez: %81,8
02 / KURTARILAMAZ BÖLGE

Üst Köşeye İsabet Eden Penaltıyı Kaleci Doğru Atlasa Bile Çıkaramaz

Üst sol ve üst sağ köşelere giden isabetli şutların %96'dan fazlası gol olur; ancak şutun auta/direğe gitme riski (%14) alt köşelere göre 3 kat daha yüksektir.

Üst Köşeler İsabet Halinde Gol: %96,4 · Aut/Direk Riski: %14,2
03 / ALT KÖŞE DENGESİ

Penaltıların Yüzde 58'i Alt Köşelere Vuruluyor

Vuruşların çoğunluğu yerden sol veya sağ alt köşeye yapılır. Kaleci doğru köşeyi tahmin etse bile direk dibine sert vurulan yerden toplarda başarı oranı %83'ün üzerindedir.

Sol Alt: %84,2 Gol · Sağ Alt: %82,8 Gol
04 / EYLEM YANLILIĞI (ACTION BIAS)

Kaleci Neden Ortada Durmaktan Korkar?

Davranışsal iktisatta 'eylem yanlılığı' (action bias) olarak bilinen olgu nedeniyle kaleciler, ortada durup gol yemekten (hareketsiz görünmekten) çekinir ve %94 oranında bir köşeye atlar; bu da merkeze vurulan toplara yüksek şans tanır.

Kaynak: Palacios-Huerta (RES) & Opta Penalty Matrix

Kale çerçevesi (7,32m × 2,44m) yatayda 4, dikeyde 3 olmak üzere 12 eşit olasılık hücresine bölünmüştür. Her hücredeki yüzde değeri, o bölgeye isabet eden şutların golle sonuçlanma olasılığını (xG_post) ve şut tercih sıklığını gösterir.