DATATORIUM
@datatorium ↗
← ARŞİVE DÖN

Neden Hep Yan Sıra
Daha Hızlı İlerler?

Süpermarkette üç kasa açıksa ve siz ortadaki sıraya geçtiyseniz, yanınızdaki iki sıradan birinin sizden hızlı ilerleme olasılığı %66,7'dir. Üstelik tek bir müşterinin bozuk para veya iade işlemiyle takılması, çoklu sıra sisteminde bekleme varyansını patlatır.

01 / OLASILIK İLLÜZYONU

Üç Sıradan Birini Seçtiğinizde İhtimaller Aleyhinizedir

Üç eşit kasa sırasından birine girdiğinizde kendi sıranızın en hızlı olma ihtimali sadece 1/3 (%33,3), sol veya sağ sıradan birinin sizden önce bitme ihtimali ise 2/3'tür (%66,7).

M/M/1 × 3 (Ayrı Sıralar) vs. M/M/3 (Tek Yılan Sıra)
02 / ŞANSSIZ SIRA TUZAĞI

Önünüzdeki Tek Bir İade İşlemi Sıranızı Felç Eder

Ayrı kasa sıralarında (M/M/1) önünüzdeki bir müşterinin barkod veya kredi kartı sorunu yaşaması arkasındaki herkesi kilitlerken, yan kasalar akmaya devam eder; bu da 'sosyal adaletsizlik' stresini doğurur.

Maksimum Bekleme Süresi (P95): 11,4 Dakika
03 / TEK SIRA ÇÖZÜMÜ

Tek Sıra Neden Daha Uzun Görünür Ama Daha Hızlıakar?

Havalimanları ve modern mağazaların kullandığı tek yılan sırada, bir kasa tıkanırsa akış diğer iki kasadan kesintisiz sürer; bekleme süresinin standart sapması %58 düşer.

Maksimum Bekleme Süresi (P95): 4,8 Dakika (-%58)
04 / DOYUM NOKTASI

Kasa Doluluğu %85'ten %95'e Çıkarsa Kuyruk İkiye Değil Beşe Katlanır

Erlang-C formülüne göre sistem kullanım oranı (ρ) %85'i aştığında bekleme süresi doğrusal değil, üstel olarak sonsuza doğru bükülür.

Kaynak: Erlang (1917) & Larson 'Psychology of Queues' (MIT)

Üst panelde 3 ayrı kasa kuyruğu (3 × M/M/1) ile tek bir yılan kuyruğun 3 kasaya dağıldığı (M/M/3) akış topolojisi; alt panelde ise bekleme süresi olasılık yoğunluk eğrisi (ortalama süre vs. şanssız kuyruk varyansı) gösterilmiştir.