DATATORIUM
@datatorium ↗
← ARŞİVE DÖN

Seçim Sistemleri ve
Temsil Adaleti

Bir seçim sistemi aynı anda hem yüksek temsiliyet (düşük oy-sandalye sapması) hem de tek başına hükümet istikrarı üretebilir mi? 5 kurumsal eksende paralel koordinatlar analizi, seçim mühendisliğinin temel ödünleşimini (trade-off) ortaya koyuyor.

01 / KURUMSAL ÖDÜNLEŞİM

Temsilde Adalet ile Yönetimde İstikrar Arasındaki Makas

Paralel koordinatlar grafiğinde her ülke soldan sağa 5 dikey ekseni kesen birer çizgiyle temsil edilir. Çizgilerin çaprazlaşması, yüksek baraj veya dar bölge sistemlerinin sandalye dağılımını nasıl büktüğünü gösterir.

Eksenler: Baraj (%) · Orantısızlık (LSq) · Parti Sayısı · Katılım (%) · Kabine Ömrü
02 / DÜŞÜK SAPMA KÜMESİ

Oy Oranı ile Meclis Sandalyesi Birebir Örtüştüğünde

Hollanda ve İsveç gibi düşük barajlı nispi temsil sistemlerinde Gallagher Orantısızlık Endeksi 1,5–2,5 bandında kalır; seçmenin sandıktaki tercihi neredeyse sıfır kayıpla parlamentoya yansır.

Hollanda LSq: 1,4 · İsveç LSq: 1,9 · Almanya LSq: 3,2
03 / ÇOĞUNLUKÇU BÜKÜLME

Yüzde 34 Oyla Meclisin Yüzde 63'ünü Kazanmak

Birleşik Krallık'taki dar bölge (First-Past-The-Post) sistemi, yasal baraj %0 olmasına rağmen en yüksek orantısızlığı (LSq > 15) üretir; birinci partiye devasa bir sandalye primi verirken üçüncü partileri cezalandırır.

Birleşik Krallık LSq: 16,8 · Efektif Meclis Partisi: 2,4
04 / TÜRKİYE PROFİLİ

Yüksek Seçmen Katılımı, Orta-Yüksek D'Hondt Sapması

Türkiye %85+ seçmen katılımıyla demokratik meşruiyet ekseninde zirvede yer alırken, %7 ulusal baraj ve küçük seçim çevrelerindeki D'Hondt etkisiyle orta-yüksek bir orantısızlık (LSq ~6,8) profili çizer.

Kaynak: Gallagher Index Dataset, YSK & IDEA

Michael Gallagher'ın En Küçük Kareler Orantısızlık Endeksi (LSq = √[½ Σ(v_i - s_i)²]), Laakso-Taagepera Efektif Parti Sayısı (ENEP), yasal seçim barajı (%) ve IDEA seçmen katılım verileri 5 dikey eksen üzerinde normalize edilerek eşleştirilmiştir.